آیا انسان از سفر به ماه، جان سالم به در میبرد؟
فکرش را بکنید تا چند سال دیگر، انسانها روی ماه زندگی خواهند کرد. ناسا با جدیت تمام در حال برنامهریزی برای ساخت یک پایگاه دائمی در قطب جنوب ماه تا سال ۲۰۳۲ است.
همشهری آنلاین- فاطمه عباسی: این یک رویای علمی-تخیلی است که به حقیقت میپیوندد. اما پشت این رویای هیجانانگیز، یک کابوس روانشناختی پنهان شده که مهندسان ناسا پاسخی برای آن ندارند: ذهن انسان برای زندگی در چنین جایی ساخته نشده است.
زندانی با زیباترین منظرهی دنیا
یک روانپزشک، زندگی روی ماه را به شکلی هوشمندانه توصیف میکند: «یک اتاق شکنجه با منظرهای خارقالعاده». به زندگی روزمره روی زمین فکر کنید: صدای باد، بوی خاک بارانخورده، دیدن یک پرنده، تغییر فصلها. مغز ما دائماً در حال پردازش این اطلاعات است. حالا ماه را تصور کنید: سکوت مطلق. نه بادی، نه بارانی، نه هیچ موجود زندهای. فقط یک دشت خاکستری و بیانتها زیر آسمانی همیشه سیاه.
مغز ما که به هیاهوی زندگی عادت دارد، در این سکوت کرکننده به هم میریزد. دانشمندان هشدار میدهند که این انزوای شدید میتواند به کلافگی، اضطراب، افسردگی و حتی توهم منجر شود. آن حس شگفتی اولیه از دیدن زمین از دور، خیلی زود جای خود را به یک حس عمیق غربت و پوچی میدهد.
وقتی جاذبه رهایتان میکند
مشکل فقط روحی نیست. روی ماه، جاذبه یکششم زمین است و بدن شما تقریباً معلق است. اما این فقط جسم شما نیست که گیج میشود؛ روانتان هم به هم میریزد. مغز ما از جاذبه برای همهچیز استفاده میکند: از حفظ تعادل گرفته تا تنظیم خواب و حتی خلقوخو. وقتی این نیروی دائمی و آشنا حذف شود، سیستمعامل ذهن ما دچار اختلال میشود. انگار که زیر پای مغزتان را خالی کرده باشند.
انسانهایی که دیگر زمینی نیستند
شاید بگویید فضانوردان در ایستگاه فضایی هم همین شرایط را دارند. اما یک تفاوت بزرگ وجود دارد: آنها مسافرانی هستند که میدانند بلیط برگشت دارند. اما ساکنان ماه چه؟ آنها مهاجرند، نه مسافر. آنها باید یک جامعه واقعی بسازند، نه اینکه فقط یک مأموریت را به پایان برسانند. آنها باید با همان چند نفر محدود، سالها زندگی کنند، در حالی که «خانه» یک نقطهی آبی کوچک و دور در آسمان است.
اینجاست که بزرگترین ترس دانشمندان شکل میگیرد: این انسانها به تدریج هویت زمینی خود را از دست میدهند. آنها دیگر خود را بخشی از این سیاره زنده و پویا نمیبینند.
ناسا میتواند انسانها را زنده به ماه ببرد و آنها را در برابر خطرات فیزیکی حفظ کند. اما سوال اصلی این است: آیا میتواند جلوی فروپاشی روانی آنها را هم بگیرد؟ آیا اولین ساکنان ماه، کاشفانی شجاع خواهند بود یا تبعیدیهایی تنها که به تنها سیاره زندهای که میشناختند، خیره شدهاند؟ پاسخ به این سوال، شاید ترسناکتر از هر خطر فنی دیگری در این سفر باشد.
