نامزدهای اسکار امسال بهشدت سیاسیاند؛ پس چرا ستارههایشان سکوت کردهاند؟
«نبرد پشت نبرد»، «بوگونیا» و «مأمور مخفی»ِ در راه، شباهتهای آشکاری با سیاست امروز و نمایش مضحکِ ادامهدارِ دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ دارند. اما در فصل جوایز امسال، کمتر کسی این موضوع را صریح بر زبان آورده است.
همشهری آنلاین: زَن بروکس در «ایندیپندنت» مینویسد، «مأمور مخفی» – یکی از مدعیان غافلگیرکننده اسکار امسال – داستانی پرهیاهو درباره یک دانشمند دگراندیش در برزیل دهه ۱۹۷۰ روایت میکند. فیلم کلبر مندونسا فیلیو مجموعهای رنگارنگ از شخصیتهای فرعی دارد: از رئیس پلیسی فاسد گرفته تا خیاطی شیطانصفت و حتی عضوی جداشده از بدنِ یک زامبی به نام «پای پشمالو» که از کیسه زیپدار اتاق ادله میگریزد و به پارک قرارهای مخفیانه شهر هجوم میبرد. هنوز جشن و خوشگذرانی غیرقانونی حاضران شروع نشده که «پای پشمالو» سر میرسد تا حالوهوا را خراب کند و مهمانی را بههم بزند. قرار بود این شب، شب خوشی و بیدغدغهشان باشد؛ اما حالا با دخالت عضوی متحرک و عبرتآموز، همهچیز به هم ریخته است.
«پای پشمالو» نقشی کوچک اما بازیگوش در «مأمور مخفی» دارد، اما میتوان آن را نماد غیررسمی رقابت امسال دانست: همان موجود مزاحمی که در چرخدندههای ماشینِ منظمِ مراسم گیر میکند، وقتی نامزدها و مجریان میکوشند طبق برنامه پیش بروند، از متن خارج نشوند و کسی را نرنجانند. آنها ترجیح میدهند از سیاست فاصله بگیرند و نامی از دونالد ترامپ نبرند، اما نمیتوانند صدای واقعیت را کاملاً نادیده بگیرند. دیر یا زود، «پای پشمالو» در قالب خبری تلخ از جهان واقعی سر میرسد و واکنش یا دستکم ابراز همدردی میطلبد. به نظر میرسد گریزی از سیاست نیست؛ حتی در شب اسکار. سیاست در بسیاری از نامزدهای بهترین فیلم امسال نقش اصلی را بازی میکند و خواه آکادمی بخواهد یا نه، روی صحنه خواهد پرید.
آیا اسکار واقعاً زمانی سیاسی بوده است، یا این فقط افسانهای نوستالژیک است که با تصاویر قدیمی ساشین لیتلفدر و مایکل مور سرهم شده؟ شاید گذشته را بیش از حد آرمانی میبینیم. اما فصل جوایز امسال، با توجه به فضای سیاسی و ادامه نمایش مضحک دوره دوم ترامپ، بیش از همیشه محتاط و محافظهکار به نظر میرسد.
پاییز گذشته، جنیفر لارنس – که برای بازی در «بمیر، عشق من» از مدعیان اسکار شمرده میشد – اعلام کرد دیگر از ترامپ انتقاد نخواهد کرد، چون پیشتر این کار را کرده و نتیجهای نگرفته است. او گفت چنین کاری فقط «بنزین روی آتشی میریزد که کشور را میسوزاند». این رویکرد حالا به سیاست رایج بدل شده است.
نیکی گلیزر، کمدین و مجری گلدنگلوب امسال، پیشاپیش گفت: «نامش را نمیبرم.» و واقعاً هم نبرد. اعتراضها به چند نشان «آیس را بیرون کنید» («مأموران مهاجرت را از اینجا خارج کنید») محدود شد و حتی شوخیای درباره تغییر نام محل برگزاری به «ترامپ بورلی هیلتون» پیش از پخش حذف شد.
انتظار نمیرود اسکار متفاوت باشد. اما این احتیاط دائمی با حالوهوای فیلمهای نامزدشده نمیخواند؛ فیلمهایی سرشار از خشم اخلاقی و سیاسی. شاید این سیاسیترین فهرست نامزدها در دهههای اخیر باشد؛ هر فیلمی چون بیانیهای اعتراضی. اما از لحن خنثی کارزارهای تبلیغاتی چنین چیزی برنمیآید. فیلمها سخن میگویند، ستارهها سکوت میکنند. برای مثال، اگر فقط به گفتههای لئوناردو دیکاپریو هنگام تبلیغ «نبرد پشت نبرد» گوش دهید، شاید تصور کنید با کمدی خانوادگی آرامی طرفید. در حالی که فیلم در واقع تریلری سیاسی و پرهیاهوست که به شهرهای پناهگاه، اردوگاههای بازداشت مهاجران و هستهای فاشیستی در دولت فدرال اشاره میکند. ضدقهرمان فیلم، سرهنگ لاکجاو با بازی شان پن، چهرهای شبهنازی دارد و یادآور برخی چهرههای واقعی است.
اگر فرض کنیم این ماهیت تفرقهبرانگیز به ضررش تمام شود، شاید «گناهکاران» ساخته رایان کوگلر برنده شود؛ داستانی در دوران قوانین تبعیضنژادی که در قالب فیلمی خونآشامی روایت شده و درباره مصادره فرهنگ سیاهان به دست سفیدپوستان آمریکاست. در ادامه فهرست نامزدها، «بوگونیا» ساخته یورگوس لانتیموس قرار دارد؛ فیلمی علمیتخیلی با بازی جسی پلمونز در نقش نظریهپرداز توطئه و اما استون در نقش مدیرعامل یک شرکت بزرگ. فیلم به افراطگرایی، اطلاعات نادرست و فروپاشی زیستمحیطی میپردازد. و باز «مأمور مخفی»؛ فیلمی که گرچه در برزیل دهه هفتاد میگذرد، اما تصفیه دانشگاهیان، خشونت دولتی و صحنههای بازرسی خودروها توسط مأموران شبهپلیسی، آن را به شکلی ناخواسته به آمریکای امروز پیوند میزند.
به این ترتیب، در حالی که پرده سینما مملو از سیاست است، صحنه مراسم جوایز ترجیح میدهد سکوت کند.
