دانشگاه بینالمللی اهلبیت (ع) و اهمیت دیپلماسی علمی در ایران
بیش از دو دهه است که موضوع دیپلماسی علمی در ایران مطرح شده، اما در سالهای اخیر، دانشگاههای بینالمللی کشور با راهاندازی مراکز نوآوری و همکاری با نهادهای علمی و پژوهشی جهان اسلام، نقش پررنگتری در پیشبرد این مسیر یافتهاند.
به گزارش صفحه ایران به نقل از همشهری آنلاین؛، بحث دیپلماسی علمی در ایران از دو دهه قبل آغاز شده است، اما در چند سال اخیر به صورت جدیتری به آن پرداخته شده و بخشی از مسئولیتهای پیشبرد اهداف دیپلماسی علمی بر عهده دانشگاههای بینالمللی کشور است.
دانشگاه بینالمللی اهلبیت (ع) نیز به عنوان یکی از دانشگاههای بینالمللی کشور، در کنار آموزش علوم نظری به دانشجویان خارجی، اقدام به راهاندازی مرکز نوآوری یاس کرده است تا با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و مراکز علمی، پژوهشی و آموزشی جهان اسلام، در راستای اهداف بیانیه گام دوم انقلاب پیش برود.
در این زمینه، گفتوگویی با حجتالاسلام والمسلمین دکتر سعید جازاری معموئی، رئیس دانشگاه اهلبیت (ع) انجام شد. وی که سوابق اجرایی چون معاونت آموزش حوزه علمیه مروی و مدیر گروه ادیان آکادمی اسلامی آلمان را در کارنامه خود دارد، درباره اهمیت دیپلماسی علمی اظهار داشت: بحثی که ما امروز در قرن بیست و یکم و در کشورهای در حال توسعه با آن مواجه هستیم، بحث رقابت در موضوع دیپلماسی علمی است. دلیل استفاده از اصطلاح کشورهای در حال توسعه این است که مسیر توسعه و دیپلماسی علمی از اواسط قرن نوزدهم در کشورهای توسعه یافته شکل گرفت. امروز مشاهده میکنیم که مسیر توسعه را آغاز کرده و دیپلماسی علمی را نهادینه کردهایم.
وی افزود: خیلی از کشورهایی که موهبتهای ما را نداشتند، در عرصه دیپلماسی علمی با سرعت بالایی در حال پیشروی هستند. میزان دانشجویانی که در کشور داریم، عدد متناسب با امکانات کشور نیست. طبق آمار وزارت علوم، این عدد در کشور ۴۲ هزار دانشجو است، یعنی با این ظرفیت و زیرساخت تنها ۴۲ هزار دانشجوی خارجی داریم. آیا این عدد واقعا شایسته ایران زمین است؟ آیا ما تنها میتوانیم شرایط میزبانی از این تعداد دانشجو را فراهم کنیم؟ یا نه، ما ظرفیت پذیرش تعداد بیشتری دانشجو را داریم. من به نوبه خود تلاش میکنم تا به وسیله این دانشگاه و با کمک همکارانم که جوانانی نخبه و دلسوز نظام هستند، در حوزه دیپلماسی علمی، ثمراتی در کشور ایجاد کنیم، البته در وسع خودمان.
جازاری درباره جریان مقالهنویسی در ایران گفت: در این مسیر، برخی جریانات شکل گرفتهاند؛ نمونه آن جریان مقالهنویسی در چند سال اخیر است که در بسیاری از مجلات دنیا منتشر شدهاند. البته ممکن است برخی صاحبنظران نسبت به این موضوع نقد داشته باشند که این جریان شکلی و ظاهری است و زیبنده ما نیست و ما باید به دنبال ماهیت باشیم، اما همین جریان هم ارزشهای خودش را دارد. حسی که در کشور ایجاد شده و متخصصان به دنبال مفهوم مقاله و نشر مقاله هستند، ارزشمند است و کمتر در کشورهای دیگر دیده میشود. این موضوع میتواند پارامتری برای آینده علمی کشور باشد تا مسیر رقابتها بیشتر شود.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا پیشبرد اهداف دیپلماسی علمی صرفا با علوم نظری امکانپذیر است یا خیر، توضیح داد: در حوزه علوم انسانی هم در جایگاهی که باید قرار داریم نیستیم. ما غرب را در مورد برخی اندیشهها و نظریههای علوم انسانی نقد میکنیم، اما هر نقدی هم بکنیم، میبینیم که آنها نظریههای خود را دارند و روی همین بستر، علوم فنی و تکنولوژی خود را پیش میبرند.
جازاری افزود: وقتی در کشورهایی مثل آلمان، فرانسه یا سوئیس با مراکز آکادمیک حتی در حوزههای فنی برخورد میکنیم، متوجه میشویم که یک بستر علوم انسانی مساعد فراهم بوده است. ما چند تئوری در کشور داریم که این تئوریها در مواردی با هم همخوان نیستند. بدون تعارف میتوان گفت ما در حوزه علوم انسانی ضعف داریم و ادعاهای ما باعث شده این ضعف روزبهروز بیشتر شود.
وی تأکید کرد: در حوزه دیپلماسی علمی باید علوم فنی و علوم انسانی را در کنار هم داشته باشیم، زیرا هر دو بستر در ایران فراهم است. ما متفکران و اندیشمندان ماهر در حوزه علوم انسانی و علوم فنی پرورش دادهایم و اکنون باید فرآیند انتخاب مؤثر را پیش بگیریم و از تجارب موفق جهانی الگوبرداری کنیم.
جازاری خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم در حوزه دیپلماسی علمی ورود کنیم، باید بدانیم یک سلسله چالشها در کشور وجود دارد که خودمان آنها را ایجاد کردهایم و باید رفع شوند. باید نیازسنجی در علوم انسانی داشته باشیم و میان متفکران دینی و علوم اجتماعی ارتباط مؤثر برقرار کنیم تا خروجی علمی کشور اثربخش باشد.
