در نخستین روز دهه فجر ۱۴۰۴ المپیاد علمی دانشآموزان در ۲۷۵حوزه داخل کشور و ۲۰حوزه خارج از کشور آغاز شده است. پس از انقلاب اسلامی و در هنگام جنگ تحمیلی، باشگاه دانشپژوهان جوان در سال ۱۳۶۶تاسیس شد و با اعزام دانشآموزان ایرانی به المپیادهای جهانی تاکنون نزدیک به ۱۰۰۰مدال بهدست آمده است.
همشهری آنلاین:باشگاه دانشپژوهان که مدتی با سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان ادغام شده بود، از سال ۱۴۰۱دوباره احیا شد. سیدرضا حسینی، رئیس این باشگاه با شرح موفقیتهای دانشآموزان در سالهای گذشته به برخی ابهامها درباره شرکتکنندگان و برندگان المپیادها پاسخ داد.
توسعه رشتهها تا هوش مصنوعی
پیشرفت دانش و فناوری پس از انقلاب شکوهمند اسلامی و خصوصا در دهههای اخیر، عرصههای جدیدی را برای رقابت باز کرده که مورد استقبال نسل جوان انقلابی قرار گرفته است. در حوزه المپیادهای نوظهور مانند هوش مصنوعی که امسال دومین دوره آن برگزار شد، ۸۰ تیم از ۶۳کشور جهان شرکت کردند و در المپیاد جهانی ۲۰۲۵ تیم ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران ۲ مدال نقره و ۲ برنز کسب کرد.
در سالهای قبل برای حمایت از نخبگان المپیادی، امتیازاتی برای شرکت آنها در کنکور درنظر گرفته شده بود. مدالآوران طلای جهانی از کنکور معاف هستند و برندگان مدالهای نقره و برنز هم ۲۰درصد سهمیه کنکور دارند. این امتیازات در ۷رشته از ۱۴رشته المپیاد اجرا میشود. خبری که رئیس باشگاه دانشپژوهان اعلام کرد اضافه شدن ۲رشته جدید به ۷رشته قبلی برای معافیت در کنکور بود. بهگفته حسینی در شورایعالی انقلاب فرهنگی مصوب شد که معافیت کنکور برای مدالآوران طلای «هوش مصنوعی» در رشتههای ریاضی و فنی و «مدیریت، اقتصاد و حکمرانی» در تمام رشتههای مرتبط با مدیریت و اقتصاد اجرا شود. این معافیت بعد از ابلاغ رئیسجمهور اجرا میشود.
حمله صهیونیستی اثر نداشت
حملات رژیم صهیونیستی در خرداد و تیر امسال و همینطور تعطیلیها و شرایط خاص کشور در دیماه باعث مشکلاتی در برگزاری کلاسها و اعزام دانشآموزان به مسابقات شد. در جریان حمله رژیم صهیونیستی پرواز هواپیماها لغو و سفارتخانهها تعطیل شد، آن هم زمانی که دانشآموزان باید در آزمونهای جهانی حضور پیدا میکردند. با همکاری وزارت خارجه، اعزام دانشآموزان به امارات و از آنجا به چین و فرانسه انجام شد و سرانجام با تأخیر زیاد دانشآموزان به المپیاد رسیدند. در دیماه هم قطع شدن اینترنت و تعطیلی مراکز آموزشی باعث وقفه در برگزاری کلاسهای آموزشی شد. بهگفته رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان، با وجود شرایط خاص کشور بیشتر کلاسها بهصورت حضوری برگزار شد و تعداد کلاسهای مجازی زیاد نبود. بلافاصله پس از پایان تعطیلی مراکز آموزشی برنامهریزی برای آزمونها انجام شد و همزمان با دهه فجر ۱۴دوره آزمون کشوری برگزار میشود.
۲ انتقاد از المپیادیها
گاهی انتقاد میشود که شرکتکنندگان در المپیادها تکبعدی و فقط غرق در درس هستند اما پژوهشی که با حضور ۵۰۰ نفر از شرکتکنندگان المپیادهای علمی انجام شد ( ۴۳درصد از شرکتکنندگان این پژوهش آن موفق به کسب مدال نشده بودند) نشان داد که المپیادیها دیدگاه وسیعی نسبت به جامعه و مسئولیتهای خود دارند. ۷۵درصد از آنان اعلام کردند که «من خود را نسبت به مردم کشورم مسئول میدانم» ۹۳درصد گفتند که «المپیاد باعث میشود تفکر خلاقتر و عمیقتری داشته باشیم» انتقاد دیگر از المپیادیها مربوط به ورود آنها به دانشگاه بدون کنکور است. بنا به آمارهایی که باشگاه دانشپژوهان جوان اعلام کرد، میانگین معدل ورودیهای دانشگاه شریف ۱۶.۱و میانگین معدل مدالآوران طلای المپیاد ۱۷.۸۴است. همچنین میانگین معدل ورودیهای رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه شریف ۱۷.۲است اما میانگین معدل شرکتکنندگان رشته کامپیوتر المپیاد به ۱۸.۵میرسد.
رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان در گفتوگو با همشهری
نباید از رقابتهای جهانی غافل شویم
در سالهای اخیر اخباری از معدل پایین دانشآموزان و افت تحصیلی آنها منتشر شده است، همزمان دانشآموزان ایرانی موفقیتهای چشمگیری در المپیادها بهدست آوردهاند. سیدرضا حسینی در گفتوگوی اختصاصی با همشهری درباره نسبت میان برگزیدگان المپیادها و آموزش عمومی مدارس در ایران گفت: «ما نباید از عرصه رقابتهای بینالمللی به هیچ دلیلی غافل شویم. اگر فرض کنیم زمانی سطح سلامت عمومی مناسب نباشد، آیا نباید تیمهای ورزشی را به مسابقات بفرستیم؟ از طرف دیگر همین المپیادهای علمی باعث جلب توجه نوجوانان و انتخاب رشتههای علمی از طرف آنها میشود.»
او تأکید کرد: «معدل دانشآموزان پس از برگزاری امتحانات نهایی سراسری اعلام شد و سابقه چندانی از معدل دانشآموزان سالهای دور وجود ندارد که بتوان آن را مقایسه کرد. با آسانتر برگزار کردن امتحانات میشود این نمرات را بالاتر برد و صورت مسئله را پاک کرد اما تصمیم این است که امتحانات نهایی همچنان با دقت لازم برگزار شود تا از این به بعد معیارهای ثابتی برای ارزیابی دانشآموزان داشته باشیم. در مجموع باید گفت موفقیتهای المپیادی دانشآموزان در مقابل سطح معدل کلی امتحانات قرار نمیگیرد و در عرصه دیگری ارزیابی میشود. »
تعداد شرکتکنندگان مرحله اول المپیادهای علمی
سال ۱۴۰۲- ۷۶هزار نفر
سال ۱۴۰۳- ۸۷هزار نفر
سال ۱۴۰۴- ۱۲۱هزار نفر
بیشترین شرکتکننده به نسبت جمعیت دانشآموزی
الف – خراسان شمالی
ب – مازندران
ج – خراسان جنوبی
د – کردستان
نسبت دختر و پسر در میان شرکتکنندگان دوره اول
۵۲درصد پسر
۴۸درصد دختر
عدالت آموزشی
رئیسجمهور دولت چهاردهم بارها بر رعایت عدالت آموزشی تأکید کرده و وزارت آموزش و پرورش هم برنامههایی را برای توزیع یکسان امکانات آموزشی اجرا کرده است. وضعیت مالی شرکتکنندگان براساس دهکبندی نشان میدهد که توزیع جمعیت در میان طبقات مختلف اقتصادی نسبت یکسانی ندارد اما نمیتوان گفت تنها بخش برخوردار جامعه امکان و توان شرکت در المپیاد را دارند. باشگاه پژوهشگران جوان دهک شرکتکنندگان را استعلام کرده و براساس اطلاعات ۸۰درصد آنها این نتیجه بهدست آمده است:
دهک یک/ ۶ درصد
دهک ۲/ ۷ درصد
دهک ۳/ ۸ درصد
دهکهای ۴ و ۵/ ۹ درصد
دهک ۶/ ۱۱ درصد
دهک ۷/ ۱۴ درصد
دهک ۸/ ۹ درصد
دهک ۹/ ۱۳ درصد
دهک ۱۰/ ۱۴ درصد
